Đặc sản xứ Lạng, Tin tức - bài viết
Cây Quả Trám Đen Xứ Lạng: Đặc Sản “Vàng Đen” Trên Núi
Nếu thạch đen là “vàng đen” của vùng Tràng Định, thì Trám đen chính là “viên kim cương đen” của vùng đất xã Văn Quan và một số xã khác tại Lạng Sơn. Đây không chỉ là một loại cây trồng lấy quả, mà còn là linh hồn của những bữa cơm sum họp và là đặc sản xa xỉ mà người miền xuôi luôn săn đón mỗi khi vào mùa.
1.Cây Quả Trám Đen Xứ Lạng: Đặc Sản “Vàng Đen” Trên Núi 
Cây trám đen là loại cây thân gỗ lớn, có tuổi thọ hàng trăm năm. Tại Lạng Sơn, cây trám mọc nhiều và cho chất lượng quả ngon nhất tại huyện Văn Quan,Văn Lãng, Hữu Lũng và Bắc Sơn.
-
Đặc điểm quả: Quả trám đen Lạng Sơn có hình thoi, khi chín vỏ màu tím đen, mọng nước. Điểm đặc biệt của trám xứ Lạng là thịt quả dày, dẻo, béo ngậy và rất thơm, không bị xơ hay chát như trám ở một số vùng khác.
-
Mùa vụ: Mùa thu hoạch trám thường rơi vào khoảng tháng 7 đến tháng 9 âm lịch. Đây là thời điểm các phiên chợ vùng cao rộn ràng nhất với những sọt trám tím lịm.
2. Nghệ Thuật “Om Trám” – Bí Quyết Của Người Vùng Cao
Trám đen không thể ăn trực tiếp hay đun sôi sùng sục như các loại quả khác. Để quả trám mềm, béo mà không bị cứng (bị “lại trám”), người Lạng Sơn có kỹ thuật om trám rất tinh tế:
-
Nhiệt độ nước: Đây là yếu tố sống còn. Nước om trám phải là “nước hai sôi ba lạnh”, duy trì ở mức khoảng 50°C – 60°C.
-
Cách làm: Thả trám vào nước ấm, đậy kín vung và để trong khoảng 20-30 phút. Khi bóp nhẹ thấy quả trám mềm, tách được hạt ra khỏi thịt là trám đã đạt yêu cầu.
Lưu ý: Nếu nước quá nóng, quả trám sẽ bị cứng đanh; nếu nước quá nguội, trám sẽ bị chát và không tách được vỏ.
3. Những Món Ăn “Gây Nghiện” Từ Trám Đen
| Món ăn | Hương vị đặc trưng |
| Xôi Trám Đen | Món ăn “huyền thoại” của người Tày, Nùng. Trám sau khi om được tách lấy thịt, trộn đều với gạo nếp nương rồi đồ chín. Xôi có màu tím hồng, vị béo ngậy của trám quyện với độ dẻo của nếp. |
| Trám kho thịt/cá | Vị chua nhẹ và bùi béo của trám thấm vào từng thớ thịt ba chỉ hoặc cá suối, tạo nên một món ăn cực kỳ “tốn cơm” trong những ngày se lạnh. |
| Trám đen muối | Trám sau khi om được ngâm với nước muối nhạt, có thể để dành ăn quanh năm. Đây là món quà quê bình dị nhưng rất quý. |
| Nhan trám (Gỏi trám) | Một món ăn cầu kỳ thường thấy trong các dịp lễ hội, sử dụng thịt trám băm nhỏ trộn với các loại gia vị rừng. |
4. Giá Trị Kinh Tế Và Văn Hóa
Hiện nay, trám đen đã trở thành cây trồng chủ lực giúp nhiều hộ dân ở Văn Quan,Na Sầm,Chi Lăng,Lộc Bình… vươn lên làm giàu. Một cây trám cổ thụ có thể cho thu hoạch hàng tạ quả mỗi mùa, với giá bán khá cao (dao động từ 100.000đ – 150.000đ/kg trám tươi).
Người xứ Lạng còn dùng hạt trám để làm đồ thủ công mỹ nghệ hoặc đốt lấy than hoa cực kỳ thơm để sưởi ấm hoặc nướng thịt.
Mẹo chọn mua trám đen ngon:
-
Hình dáng: Chọn quả thuôn dài hai đầu, bóp nhẹ thấy hơi mềm và có độ đàn hồi.
-
Màu sắc: Vỏ ngoài phải đen bóng, có lớp phấn trắng mịn bao phủ (trám mới hái).
-
Thử quả: Nếu có thể, hãy bẻ đôi quả trám, nếu thấy thịt trám màu tím hồng, đậm và không bị khô là trám ngon.
Nếu có dịp ghé thăm Lạng Sơn vào mùa thu, bạn nhất định phải thử một bát Xôi Trám nóng hổi nhé. Vị béo của rừng già sẽ khiến bạn nhớ mãi mảnh đất này đấy!